JEFRIEMOW Iwan A n t o n o w i c z, ur. 9 (22) IV 1907 wieś Wyrica k. Petersburga, zm. 5 X 1972 Moskwa, prozaik. By! inżynierem-geologiem, historykiem, uczonym paleontologiem, twórcą nowej gałęzi nauki - tafonomii. Utwory literackie zaczął pisać w latach 30. Pierwsze zb. opowiadań: Piat' rumbów (Pięć rumbów) i Wstriecza nad Tuskaroroj (Spotkanie nad Tuskarorą) ukazały się drukiem w 1944. Dominują w nich dwa tematy: życie na morzu (J. przez wiele lat pływał jako marynarz) oraz odkrycia naukowe. W wielu opowiadaniach, m.in. w tomie Biały róg (Biefyj róg, 1945) starał się szukać związków pomiędzy starymi mitami i legendami a rzeczywistością. Zjawiska typowe w świecie realnie istniejącym sąsiadują w opowiadaniach J. z fantastyką. Niektóre jego fantastyczno-nauko-we hipotezy przedstawione w utworach literackich w krótkim czasie znalazły potwierdzenie w rzeczywistości (np. odkrycie diamentów w Jakucji, będące tematem opowiadania Abnaznaja truba - Diamentowy lej). Jest autorem opowieści z przeszłości starożytnego Egiptu i Hellady: i Putieszestwije Baurdżeda (1953,
'ż Baurdżeda), tworzących dylogię Wielikaja Duga (Wielki Łuk). W powieści °Afinskaja (1973, Tais z Aten) wykorzystał przekaz o heterze, która brała A-iA w wyprawach Aleksandra Macedońskiego i scharakteryzował przełomowy V torii starożytnej okres V i IV w. p.n.e. Największe uznanie przyniosły mu rv należące do fantastyki kosmicznej. Pierwsza w tym cyklu mikropowieść ^°ezdne okręty (Zwiozdnyje korabli, 1947) spełniała postulaty obowiązującej w tym *". w literaturze radzieckiej teorii "fantastyki bliskiej rzeczywistości", domagają-z. sj by przedstawiano przyszłość niezbyt odległą w czasie, a elementy fantas-°e^zno-naukowe kreowano w sposób dokładnie umotywowany naukowo i uszcze-^ółowiony. W powieści Mgławica Andromedy (Tumannosf Andromiedy, 1957) f zrywa z tą konwencją. Jako pierwszy rosyjski pisarz-fantasta przeniósł akcję utworu w odległą przyszłość i umiejscowił ją w różnych rejonach kosmosu. Konty-luacią jednego z kosmicznych wątków tego utworu jest mikropowieść Sierdce zmiei (inny tytuł Cór Serpentis, 1959, Serce żmii). W powieści Czas Byka (1970, Godzina Byka) skonfrontował rozwinięte społeczeństwo komunistyczne Ziemi ze społeczeństwem oligarchicznym jednej z planet (przypominającym pod wieloma względami społeczeństwo radzieckie). Tymi utworami J. utorował w literaturze roś. drogę ku fantastyce "nieskrępowanej wyobraźni". W.Su.
