IWANÓW Wsiewołod Wiaczesławowicz, ur. 12 (24) II 1895 osiedle Lebiażje (gub. semipałatyńska), zm. 15 VIII 1963 Moskwa, prozaik i dramatopisarz. Syn nauczyciela. Wcześnie rozpoczął samodzielne życie, kilka lat wędrował po Syberii, Uralu i Kazachstanie, imał się rozmaitych zajęć - był clownem, aktorem, tragarzem, zecerem. Brał udział w wojnie domowej na Dalekim Wschodzie. Doświadczenia burzliwej młodości znalazły wyraz w autobiograficznych wątkach wielu jego utworów. Debiutował w 1915. W 1921 przeniósł się do Piotro-grodu, wszedł do grupy młodych pisarzy Serapionowy Bratja. Opublikowane w 1921-22 opowieści Partyzanci (Partizany), Pociąg pancerny 14-69 (Broniepojezd 14-69) i Cwietnyje wietra (Kolorowe wiatry), tworzące cykl Opowieści partyzanckie (Partizanskije powiesti, 1923), oraz powieść Gołubyje pieski (1923, Błękitne piaski) i cykl Ekzoticzeskije rasskazy (1923, Opowiadania egzotyczne) wysunęły I. do czołówki ówczesnej prozy. Powstanie chłopów na Dalekim Wschodzie przeciwko A. Kołczakowi I. przedstawił jako żywiołowy wybuch gniewu oraczy oderwanych od ziemi-rodzicielki, ich spontaniczną brutalność - jako następstwo zakłócenia naturalnego "biologicznego" toku chłopskiego życia. Wymyślna ornamentyka, skojarzeniowe konstrukcje kontrastowych fragmentów, świadome przemieszanie gwar i warstw leksykalnych, rytmizacja wzmagały romantykę obrazu "tysięcznych gromad zbrojnych ludzi" gnanych przez "kolorowe wiatry" po drogach i bezdrożach rewolucji. W 1932 I. przerobił Pociąg pancerny na sztukę, wprowadził motyw roli świadomości rewolucyjnej. W potępionym za freudyzm cyklu opowiadań psycholo-giczno-oby czaj owych Święte świętych (Tajnoje tajnych, 1927) oraz w opowieści Osobniak (1928, Willa) ukazywał fatalną i niezmienną zależność człowieka od nieuświadamianych namiętności i tęsknot, od popędów biologicznych. W latach 30. pisał optymistyczne opowieści i opowiadania o pierwszej pięciolatce, w 1939 wydał skażoną ówczesną apologetyką powieść historyczno-biograficzną Parchomienko (Parchomienkó). W 1935 przerwał pracę nad krytykowaną powieścią autobiograficzną Pochożdienija fakira (Przygody fakira). Napisał kilka sztuk, m.in. Dwienadcat mołodcow iż tabakierki (1936, Dwunastu zuchów z tabakierki) - paraboliczną groteskę o Rosji ostatnich dni szalonego Pawła I, oraz powieść satyryczno-fantas-
o życiu miasteczka prowincjonalnego Użginskij Krieml (opubl. 1981, i Kreml) i powieść Wulkan (1940, opubl. 1966, Wulkan). W czasie II wojny ej wydał zb. publicystyki i opowiadań Moja Rodina (1941, Moja Ojczyzna) f Borodinskom pole (1943, Na polu Borodina). Po wojnie wydał tom wspomnień - Gorkim, któremu w młodości wiele zawdzięczał - Wstrieczi s Maksimom ° fom (1947, Spotkania z Maksymem Gorkim) oraz powieścią autobiograficzną V^dmiemy do Indii (My idiom w Indiju, 1960). Zakończył także pracę nad cyklem totematycznym Fantasticzesldje powiesti (opubl. 1965-78, Opowieści fantastycz-',. w opowiadaniach osnutych na przetworzonych wątkach znanych mitów, legend .baśni (m.in. na wątku Syzyfa, Ahasfera, lampy Aladyna), odsłaniał w umowno-1 baśniowej konwencji rozterki i niepokoje moralne twórcy. J.L.
