IWANÓW Wiaczeslaw Iwanowie z, ur. 16 (28) II 1866 Moskwa, zm. 16 VII 1949 Rzym, poeta, dramaturg, historyk, teoretyk literatury. Studiował filologię klasyczną na Uniwersytecie Moskiewskim , w 1896-99 historię starożytną w Berlinie, wiedzę pogłębiał w czasie licznych podróży, m.in. do Włoch i Paryża. W 1905 wrócił do Rosji, osiadł w Petersburgu. W 1905-07 organizował głośne "środy u Iwanowa" - cotygodniowe spotkania modernistycznej elity artystyczno--kulturalnej - oraz wydawał almanachy "Fakieły" propagujące tzw. "anarchizm
Iwanów W.I. reformatorską myśl teatralną. W 1920-24 był profesorem i rektorem ""\versytetu w Baku. W 1924 wyemigrował, przebywał głównie w Rzymie, prze-11< na katolicyzm. W Rzymie wykładał historię literatury roś. Pierwsze wiersze ublikował w 1898, ale za początek działalności literackiej uważał zb. Kormczije i'ozdy (1903, Gwiazdy przewodnie). Kolejny tom liryki Prozracznost' (1904, Przej-^ystość) wysunął I. na czoło roś. młodszych symbolistów. Pogłosy wydarzeń 1905 nalazły odbicie w cyklu Godina gniewa (1904-06, Czas gniewu), wieszczącym zagładę starego świata i mesjanistyczną wizję Rosji jako religijno-patriarchalnej wspólnoty. I. był jednak przede wszystkim poetą "wiecznych problemów". Wcześnie zetknął się z pismami F. Nietzschego, którego Narodziny tragedii z ducha muzyki zaważyły na jego wieloletniej fascynacji mitem i kultem Dionizosa w skojarzeniu z chrześcijaństwem i myślą W. Sołowjowa, co znalazło odbicie w jego studiach: Ellinskaja rieligija stradajuszczego boga (1904, Helleńska religia cierpiącego boga), Dionis i pradionisijstwo (1921, Dionizos i pradionizejstwo). Nawiązywał także do późnego A. Feta i F. Tiutczewa. Z tych fascynacji powstał krąg stałych problemów i tematów L: życie jako ciąg przemienności narodzin i śmierci, śmierci i zmartwychwstania, cykliczność ładu i chaosu itp. oraz ciąg antytez: niebiosa - otchłanie, uiebo - ziemia, światłość - mrok, miłość idealna - miłość zmysłowa, pamięć - zapomnienie, obecny w kolejnych tomach poezji: Eros (1907, Eros), Cór ardens (cz.1-2, 1911-12, Cór ardens), Nieżnaja tajna (1912, Tkliwa tajemnica), poemacie Mladienczestwo (1918, Niemowlęctwo) i cyklu Zimnije soniety (1920, Sonety zimowe). Niepokoje światopoglądowe przełomu XIX i XX w. I. ukazywał jako odwieczne i niezmienne sytuaqe egzystencjalne przekazywane w mitach wielu narodów. Stąd rekonstrukcje i reinterpretacje mitów Grecji i Rzymu, Egiptu i Indii, wątków kulturowych Bizanq'um, średniowiecza, Odrodzenia. W programo-wej eseistyce filozoficzno-estetycznej zebranej w tomach: Po zwiozdam (1909, Według gwiazd), Borozdy i mieży (1916, Bruzdy i miedze), Rodimoje i wsielenskoje (1917, Rodzinne i wszechświatowe), sformułował naczelną zasadę symbolizmu "ad realibus ad realiora" (od realności widomej poprzez symbol do realności realniejszej - mistycznej), uzasadniał fundamentalną triadę swej teorii i poezji: symbol, mit, powszechność (sobornosf). Interpretacja symbolu jako nosiciela prapamięci i "przeżycia zapomnianego i utraconego dorobku duszy ludowej" zbliżało myśl I. do późniejszych koncepcji archetypu i "nieświadomości zbiorowej" C.G. Junga. Rozwijał zarazem tezę o symbolu - wyrazicielu "świadomości gromadnej", tworzywie mitu, osnowie przyszłego zbiorowego "wszechświatowego mitotwórstwa", znoszącego podziały między twórcą i narodem, jednostką i zbiorowością, realizującego wizję ogólnoludzkiej społeczności powiązanej wspólnotą świadomości religij-no-artystycznej. W mitotwórczej sztuce człowiek odnowi siebie i świat. Teoria ta najpełniejszy miała znaleźć wyraz w nowym dramacie i teatrze, wzorowanym na pochodach dionizyjskich, tragedii greckiej, misterium średniowiecznym, syn-kretyzmie R. Wagnera: tragedie Tantal (1905, Tantal), Promietiej (1919, Promete-usz), zb. esejów Granicy iskusstwa (1914, Granice sztuki). Na emigracji napisał niewiele. W poemacie Czełowiek (1939, Człowiek) i wyborze wierszy 1914-44 wieczernij swiet (wyd. 1962, Światło wieczorne), pozostał wierny nakazom symboliz-Odstapił nieco od niego w cyklach o współczesności Rimskije soniety (1925, >onety rzymskie) i Rimskij dniewnik (1944, Dziennik rzymski). I. podporządkował akże ogólnej koncepcji styl uwznioślony inwersyjną składnią, archaizmami i archa-izowanymi neologizmami, wyszukaną metaforyką, wskrzeszający "tajemną mowę" nagów j proroków - pośredniczkę między światem "boskich istnień a człowie-lem" °raz gatunki wysokiej poezji: odę, sonet, rondo, gazelę. Problemy filozofii
kultury podjął wespół z M. Gerszenzonem w książce Pieriepiska Iz dwuch uglo\v (1922, Korespondencja z dwóch kątów), zostawił cenne prace teoretycznoliterackie i monografię Dostojewshij. Tragedie, Mythos, Mystik (1932, Dostojewski. Tragedia mit, mistyka). Tłumaczył literaturę starogrecką, wiersze Michała Anioła Buormrot-tiego, F. Petrarki, Novalisa, Ch. Baudelaire'a. /L
