ISKANDER F a z i l A b d u ł o w i c z, ur. 6 III 1929 Suchumi, abchaski poeta i prozaik piszący po rosyjsku. Po ukończeniu w 1954 Instytutu Literackiego im. M. Gorkiego pracował jako dziennikarz, a następnie od 1959 jako redaktor w abchaskiej redakcji Goslitizdatu. W 1957 ukazał się w Suchumi pierwszy tom liryki Gomyje tropy (Górskie ścieżki), następnie: Dobrota (1959, Dobroć), Zielonyj dożd' (1960, Zielony deszcz), Mój poputczik (1960, Mój towarzysz podróży), Dieti Czemomorja (1961, Dzieci Morza Czarnego); w Moskwie ukazały się Motodost' moria (1964, Młodość morza), Zori ziemli (1966, Zorze ziemskie), Letnij les (1969, Letni las). Poezję I. cechuje ekspresywność, zbliżająca ją do poezji B. Pasternaka, E. Bagrickiego i N. Tichonowa, optymizm, malowniczość pejzażu, intensywność barw i refleksyjność. W 1962 I. zadebiutował jako prozaik. Pierwsze opowiadania zebrał w tomie Zakazany owoc (Zaprietnyj płód, 1966). Duży rozgłos przyniosła I. powieść satyryczna Półkozic (Sozwiezdije Kozlotura, 1966), wyśmiewająca kampanijność w gospodarce i manipulowanie opinią społeczną. Humor, ironia, jasność barw, plastyczność postaci i wyrazistość języka cechowały również zb. opowiadań I-Trinadcatyj podwig Gierakla (1966, Trzynasty wyczyn Heraklesa). Często wykorzystywana i ulubiona forma narracji w pierwszej osobie daje I. możliwość licznych dygresji, wprowadzania śmiesznych epizodów, licznych wnikliwych obserwacji, pozwala na krytyczne wypowiedzi o rzeczywistości, pokazywanej najczęściej
ierciadle bądź humoru, bądź zjadliwej i fantasmagoryjnej satyry. Z życzliwym W'miechem, ciepło, wesoło pokazał I. życie dzieci - Dień Czika (1971, Dzień r^ika), Zaszczita Czika (1983, Obrona Czika), opowiadania i opowieści w tomie Drzewo dzieciństwa (Dieriewo dietstwa, 1970). W 1973 L zaczął pisać i wydawać cykl
owel o starym wujaszku Sandro z górskiej kaukaskiej wsi Sandro z Czegemu ^Sandro iż Czegema, t. 1-3, 1989). Jest to odmiana powieści łotrzykowskiej,
eaaiącej po wzorce do abchaskiego folkloru, o szerokim zasięgu czasowym - od czasów przedrewolucyjnych do współczesności. Błyskotliwie, z humorem, czasem ze ziadliwością i dowcipem, I. ujawniał w nich absurdalność i nieludzkie stosunki społeczne i obyczajowe. Do ostrej, zjadliwej satyry obyczajowej uciekł się I. w opowieści Maleńkij gigant bolszogo seksa (1979, Malutki gigant wielkiego seksu). Linie satyry wykorzystującej "śmiech przeciw strachowi" kontynuował I. w fantasmagoryjnej, alegorycznej powieści-bajce filozoficznej Króliki i udawy (1987, Króliki i węże-dusiciele) i w fantastyczno-satyrycznej opowieści Stojanka czełowieka (1989, Przystanek człowieka), będącej przestrogą przed totalitaryzmem.
